10 Luty - niezwykłe święto ludzi od pieniądza: Dzień Mincerza

Każdego roku 10 lutego w naszym kraju obchodzimy jedno z mniej znanych, lecz fascynujących świąt – Dzień Mincerza, które przypada w tym roku we wtorek. To nietypowe święto nie tyle celebrowane hucznie w mediach, ile ważne dla wszystkich miłośników historii pieniądza, rzemiosła i numizmatyki, upamiętnia ludzi związanych z procesem tworzenia monet oraz początki nowoczesnej produkcji pieniądza w Polsce. Poza świętem mincerza 10 lutego obchodzimy również Światowy Dzień Kociewia , i Światowy Dzień Suchych Nasion Roślin Strączkowych .

Historia święta sięga XVIII wieku. W czasach panowania króla Stanisława Augusta Poniatowskiego polski system monetarny wymagał gruntownej reformy. Sejm konwokacyjny, który zebrał się w 1764 roku, zobowiązał monarchę do uporządkowania spraw finansowych państwa, m.in. uruchomienia nowej mennicy. W wyniku tych działań 10 lutego 1766 roku uruchomiono Mennicę Warszawską, która stała się fundamentem polskiego pieniądza nowożytnego. Dwieście lat później tego samego dnia ustanowiono oficjalne święto osób związanych z tym zawodem – Dzień Mincerza. 

Choć w codziennym języku „mincerz” może brzmieć jak archaizm, ta nazwa ma korzenie sięgające średniowiecza. W tamtych czasach mincerz był urzędnikiem książęcym lub królewskim odpowiedzialnym nie tylko za bicie monet, ale też nadzorowanie jakości pieniądza w obiegu, kontrolowanie handlu oraz walkę z fałszerstwami. Z biegiem czasu rola ta ewoluowała, a mincerze stali się przede wszystkim rzemieślnikami, specjalistami wytwarzającymi monety. 

Współczesna praca mincerza różni się mocno od tej sprzed setek lat. Nowoczesne technologie, automatyczne prasy i komputeryzacja zastąpiły ciężkie młoty, tygle czy kowadła. Dziś proces produkcji monet w Mennicy Polskiej obsługują zaawansowane maszyny, jednak cały proces wymaga współpracy ok. 120 osób, w tym około 20 specjalistów, których można nazwać mincerzami – kontrolerów, ustawiających sprzęt, grawerów czy operatorów zaawansowanych urządzeń. 

Pojawienie się nowych technologii nie pozbawiło jednak tego zawodu jego ducha. Wręcz przeciwnie – produkcja monet kolekcjonerskich, ozdobnych edycji z dodatkowymi elementami (np. kolorowaniem czy kamieniami), medali i pamiątek staje się coraz bardziej wymagającą sztuką. Rzadkie emisje przyciągają uwagę nie tylko kolekcjonerów, ale też historyków i ekonomistów. 

Monety nie są tylko kawałkiem metalu. Od swojego powstania służyły jako narzędzie komunikacji – pokazywały wizerunek władcy, symbole państwa, idee i wartości. Już w starożytności, kiedy zaczęto bić pierwsze monety w Lidii (dzisiejsza Turcja), stały się one nośnikiem informacji politycznych i społecznych. 

Z ciekawostek: w niektórych krajach do dziś funkcjonują rytuały związane z monetami – np. w Wielkiej Brytanii odbywa się coroczny Trial of the Pyx, czyli test wybijanych monet pod kątem jakości i zgodności z wymaganiami. 

Choć to święto ma charakter lokalny i mało kto obchodzi je szeroko społecznie, w świecie numizmatyki i kolekcjonerów ma wyjątkowe znaczenie. Przypomina o tym, że pieniądz, który tak często mamy w dłoniach, jest efektem skomplikowanego procesu – od projektu, przez technologię, aż po fizyczne wybicie. To praca mincerzy od wieków łączy w sobie rzemiosło, ekonomię i sztukę. 

Dlatego właśnie 10 lutego warto zatrzymać się na chwilę i docenić tych, którzy stoją za monetami w naszych portfelach – dawniej i dziś, oraz przypomnieć, jak ważną rolę odgrywa historia pieniądza w kształtowaniu naszej cywilizacji.

DOWCIP:

Idą pieniądze do nieba.
Najpierw idzie 10 zł. Gdy jest przy bramie słyszy:
-ty 10 zł nie pójdziesz do nieba! Do piekła z nim!
Idzie 50 zł i słyszy to samo.
Idzie 100 zł i też zostaje zesłane do piekła..
W końcu idzie 50 gr. :
-Ty 50 gr.. Zasługujesz na niebo…
Inne pieniądze się buntują…
- My mamy większą wartość a takie 50 gr. idzie do nieba?
Nagle słyszą głos….
A kiedy was ostatnio w kościele widziałem?

RD