Badania z Białegostoku: prawo karne nie wystarcza, by skutecznie chronić zwierzęta

Czy obowiązujące przepisy rzeczywiście chronią zwierzęta przed przemocą? Z takim pytaniem zmierzyła się dr Diana Dajnowicz-Piesiecka z Wydziału Prawa Uniwersytetu w Białymstoku, realizując wieloletni projekt badawczy poświęcony prawnokarnej ochronie zwierząt w Polsce. Jeden z głównych wniosków okazał się zaskakujący: samo prawo karne nie jest najważniejszym ani najskuteczniejszym narzędziem ochrony zwierząt.

Projekt, prowadzony od 2022 roku i obecnie zbliżający się do finału, objął analizę przepisów, orzecznictwa sądowego, statystyk oraz praktyki działania instytucji i organizacji prozwierzęcych. Badaczka sprawdzała, czy prawo nadąża za rosnącą wrażliwością społeczną i zmianą sposobu postrzegania zwierząt.

Z przeprowadzonych analiz wynika, że choć przestępstwa wobec zwierząt są ścigane, to reakcje karne bywają łagodne - najczęściej kończą się grzywnami lub pracami społecznymi. Znacznie większe znaczenie dla realnej ochrony ma jednak to, czy zwierzę zostaje faktycznie zabezpieczone przed dalszym krzywdzeniem. W praktyce nie zawsze idzie to w parze z wyrokami, nawet gdy sąd orzeka zakaz posiadania zwierząt.

Badania pokazują także, że ogromny ciężar ochrony zwierząt w Polsce spoczywa na organizacjach pozarządowych, które przeprowadzają interwencje i przejmują opiekę nad odebranymi zwierzętami. Rola państwowych instytucji w tym procesie pozostaje -zdaniem badaczki - niewystarczająca i wymaga systemowych zmian.

Inspiracją do podjęcia tematu była osobista historia adopcji psa ze schroniska na Suwalszczyźnie, która skłoniła prawniczkę do spojrzenia na problem również z perspektywy praktyki, a nie wyłącznie przepisów. Projekt realizowany jest w ramach programu "Nauka dla Społeczeństwa", a jego celem jest nie tylko diagnoza problemów, lecz także realny wpływ na debatę publiczną i praktykę ochrony zwierząt - również na poziomie lokalnym.

(PW)