Spotkanie wokół pamięci i dorobku prof. Józefa Maroszka

9 stycznia 2026 r. o godz. 17.00 w Ratuszu w Białymstoku przy Rynku Kościuszki 10 odbędzie się spotkanie promujące publikację Józef Maroszek (1950-2024). In memoriam. Tom został przygotowany z inicjatywy Białostockiego Towarzystwa Naukowego jako wyraz hołdu dla wybitnego historyka Podlasia, badacza, organizatora życia naukowego i aktywnego uczestnika kultury regionu.

Profesor Józef Maroszek zmarł 20 sierpnia 2024 r., mając niespełna 74 lata. Był to czas szczególnie intensywny w jego pracy naukowej i popularyzatorskiej. Absolwent historii i polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, współtwórca Instytutu Historii Filii UW w Białymstoku, przez całe życie łączył działalność akademicką z zaangażowaniem społecznym. Należał do NSZZ "Solidarność", działał w opozycji antykomunistycznej, utrzymywał bliskie relacje ze środowiskami sybiraków i żołnierzy niezłomnych.

Nawet po przejściu na emeryturę jako profesor Uniwersytetu w Białymstoku pozostawał niezwykle aktywny. Kierował Białostockim Towarzystwem Naukowym, uczestniczył w pracach wielu stowarzyszeń historycznych, inicjował projekty wydawnicze i badawcze. Przez niemal pół wieku koncentrował się na historii politycznej północno - wschodniej Polski, kulturze świeckiej i sakralnej regionu oraz dziedzictwie Wielkiego Księstwa Litewskiego i Kresów Północno-Wschodnich.

Dorobek prof. Maroszka obejmuje kilkaset publikacji naukowych i popularnonaukowych. Był redaktorem i wydawcą kwartalnika "Białostocczyzna" oraz serii "Prace Białostockiego Towarzystwa Naukowego", realizowanej we współpracy z Regionalnym Ośrodkiem Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego w Białymstoku, którym kierował w latach 1991 - 2001.

Tom In memoriam ma charakter wielogłosowy. Zawiera zarówno teksty naukowe poświęcone problematyce białostockiej, podlaskiej i kresowej, jak i osobiste wspomnienia rodziny, przyjaciół, współpracowników oraz uczniów profesora. Taka kompozycja pozwala ukazać jego postać w pełniejszym świetle - jako badacza, mentora i człowieka głęboko zakorzenionego w lokalnej wspólnocie.

Jak podkreśla recenzentka publikacji, prof. dr hab. Violetta Wejs-Milewska z Uniwersytetu w Białymstoku, dorobek i zasługi prof. Maroszka dla regionu są niepodważalne. Od wczesnej pracy magisterskiej Rzemiosło w miastach podlaskich, przez monografie i ekspertyzy wykonywane na rzecz samorządu województwa, aż po udział w pracach nad ustanowieniem herbu województwa podlaskiego - wszystkie te działania składają się na spuściznę, która zasługuje na trwałe upamiętnienie.

Publikacja nie tylko porządkuje i przypomina dokonania naukowe profesora, lecz także pełni ważną funkcję kulturową. Upowszechnia wiedzę o regionalnej tradycji, podkreśla znaczenie miejsca i jego genius loci w świecie współczesnym, często pozbawionym stabilnych punktów odniesienia. Spotkanie promocyjne będzie więc nie tylko prezentacją książki, ale również okazją do refleksji nad rolą humanistyki i odpowiedzialnością badacza wobec wspólnoty, z której wyrasta.

(PW)