Białystok pamięta. 85. rocznica tragedii Czarnego piątku i spalenia Wielkiej Synagogi

Mija dokładnie 85 lat od jednego z najczarniejszych dni w historii Białegostoku. 27 czerwca 1941 roku niemieccy okupanci rozpoczęli masową zagładę białostockich Żydów. Symbolem tego bestialstwa stało się barbarzyńskie spalenie Wielkiej Synagogi, w której żywcem uwięziono setki niewinnych ludzi. W najbliższe dni stolica Podlasia wspólnie odda hołd ofiarom tamtych tragicznych wydarzeń.

Wielka Synagoga, wzniesiona na początku XX wieku przy dawnej ulicy Bożniczej (dzisiejszej Suraskiej), była najokazalszą i najpiękniejszą świątynią żydowską w przedwojennym Białymstoku. Stanowiła duchowe oraz kulturalne serce społeczności, która przez stulecia współtworzyła tożsamość miasta.

27 czerwca 1941 roku niemieccy żołnierze brutalnie zapędzili do wnętrza synagogi żydowskich mężczyzn oraz chłopców, po czym ryglowali drzwi i podpalili budynek. Do każdego, kto próbował ratować się ucieczką, strzelano bez litości. Szacuje się, że w płomieniach zginęło od 700 do nawet 2500 osób. Cudowny ratunek dla kilkunastu osób przyniósł bohaterski czyn polskiego dozorcy, Józefa Bartoszki, który zaryzykował życie i otworzył tylne drzwi płonącego gmachu.

Białystok nie zapomina o swoich dawnych mieszkańcach. Prezydent Miasta Tadeusz Truskolaski zaprasza wszystkich białostoczan do udziału w oficjalnych uroczystościach upamiętniających ofiary „Czarnego piątku”.

Wspólne składanie kwiatów i oddanie hołdu pomordowanym odbędzie się w piątek, 26 czerwca, o godzinie 12.00 pod Pomnikiem-Kopułą Wielkiej Synagogi przy ulicy Suraskiej. To moment, w którym możemy wspólnie zamanifestować, że pamięć o wielokulturowej historii naszego miasta wciąż pozostaje żywa.

Dopełnieniem rocznicowych obchodów będzie głęboki, artystyczny gest pamięci. W sobotę, 27 czerwca, o godzinie 19:00 w Klubie Fama (ul. Legionowa 5) odbędzie się wyjątkowy recital skrzypcowy „po – Zachor” w wykonaniu wybitnej artystki Marii Sławek.

Program koncertu został zbudowany wokół tematów utraty, żałoby i nieobecności. Publiczność usłyszy m.in. dzieła J.S. Bacha, Mieczysława Wajnberga czy autorski utwór skrzypaczki „już prawie nikogo tu nie ma”. Wstęp na to poruszające wydarzenie jest całkowicie bezpłatny.

PS