Chorobowe to nie urlop - kontrole zwolnień zwróciły ponad 5 mln zł w Podlaskiem

Kontrole zwolnień lekarskich przeprowadzone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w województwie podlaskim przyniosły w 2025 roku wymierne efekty finansowe. Do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wróciło łącznie 5,15 mln zł - zarówno w wyniku wstrzymania nienależnych wypłat, jak i obniżenia świadczeń po ustaniu zatrudnienia.

Jak informuje ZUS, działania kontrolne obejmowały dwa kluczowe obszary: sposób wykorzystywania zwolnień lekarskich przez ubezpieczonych oraz zasadność orzekania o czasowej niezdolności do pracy. Tylko w minionym roku oddział ZUS w Białymstoku przeprowadził ponad 12 tys. takich kontroli.

W ich wyniku wstrzymano wypłatę 439 zasiłków chorobowych o łącznej wartości przekraczającej 768 tys. zł. Dodatkowo, w przypadku świadczeń wypłacanych po zakończeniu zatrudnienia, obniżono podstawę ich wymiaru u około 1,4 tys. osób, co pozwoliło odzyskać kolejne 4,4 mln zł.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomina, że zwolnienie lekarskie służy powrotowi do zdrowia, a nie realizowaniu dodatkowych aktywności zawodowych czy wypoczynkowych. W czasie niezdolności do pracy ubezpieczony powinien ograniczyć się do podstawowych czynności życia codziennego, takich jak wizyta u lekarza, zakup leków czy niezbędne zakupy.

Podejmowanie pracy zarobkowej, wyjazdy rekreacyjne lub aktywności mogące opóźnić leczenie mogą skutkować utratą prawa do zasiłku - i to za cały okres objęty zwolnieniem. Jeżeli świadczenie zostało już wypłacone, ZUS ma prawo zażądać jego zwrotu.

Od 13 kwietnia br. przepisy dopuszczają wykonywanie tzw. czynności incydentalnych w czasie zwolnienia lekarskiego, o ile są one wymuszone istotnymi okolicznościami i nie wynikają z polecenia pracodawcy. Z kolei możliwość wykonywania pracy u jednego pracodawcy podczas zwolnienia lekarskiego wystawionego z tytułu innego zatrudnienia ma wejść w życie dopiero od 1 stycznia 2027 roku i tylko pod określonymi warunkami.

Kontrole w regionie potwierdzają, że część ubezpieczonych nadal traktuje zwolnienie lekarskie jako okazję do dodatkowego zarobku. Najczęściej wykrywanym naruszeniem było wykonywanie pracy na podstawie umów cywilnoprawnych u innych podmiotów.

ZUS ujawnił także przypadki prowadzenia własnej działalności w czasie chorobowego, uczestniczenia w zajęciach na uczelni czy obsługi klientów mimo formalnej niezdolności do pracy. W każdym z takich przypadków skutkiem była utrata prawa do świadczenia.

Rosnąca skuteczność kontroli to także efekt zgłoszeń przekazywanych do ZUS przez osoby trzecie. Coraz częściej są to anonimowe informacje o możliwych nadużyciach, które stają się podstawą do wszczęcia postępowania kontrolnego.

Warto pamiętać, że uprawnienia do sprawdzania prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich mają nie tylko inspektorzy ZUS. Takie kontrole mogą prowadzić również pracodawcy zatrudniający powyżej 20 ubezpieczonych - najczęściej za pośrednictwem działów kadr.

(PW)