Co świętujemy 20 stycznia czyli bigos, ser, pingwiny i przygnębienie...

20 stycznia to ciekawy dzień, gdzie zaliczamy aż cztery nietypowe święta. Pierwsze - najbardziej znane to Blue Monday czyli najbardziej przygnębiający dzień roku, drugi to Dzień Bigosu. Trzecie święto to Dzień Miłośników Sera co w naszym regionie - znanym z produkcji nabiału - może mieć szczególne znaczenie, a czwarta okazja do świętowania w podlaskiem ma znaczenie raczej symboliczne, bo dotyczy zwierząt, których tu (jeszcze?) nie spotykamy czyli Dzień Wiedzy o Pingwinach. Jak to świętować i dlaczego? Ano poczytajcie!

W tym roku to bardziej Blue Tuesday, bo wypadł nam na... wtorek, ale zazwyczaj przypada na trzeci poniedziałek stycznia - stąd nazwa Blue Monday. Wylicza się go jako początek trzeciego tygodnia nowego roku, a że tydzień liczy 7 dni więc w tym roku wypadałby właśnie na 20 stycznia. W tłumaczeniu na polski to Niebieski Poniedziałek lub - jak w tym roku - Błękitny Wtorek. Został wymyślony jako kampania marketingowa, a nie odkrycie naukowe. Nazwa "blue" czyli niebieski wynika ze stereotypowych ustaleń, że kolor niebieski związany jest z depresją, chandrą i schorzeniami skutkującymi trwałym pogorszeniem nastroju i żałobą. 

Dlaczego przypada akurat na początek trzeciego tygodnia stycznia? Wzór obliczenie Blue Monday nie ma podstaw naukowych. Media chętnie nagłaśniają ten dzień, bo wiele osób odczuwa zimową chandrę. Dla wielu firm to pretekst do promocji i akcji „poprawiających nastrój”. Potocznie określa się ten dzień jako „najbardziej depresyjny dzień w roku”. 

Co mówi nauka?  Nie ma naukowych dowodów, że Blue Monday faktycznie jest najbardziej depresyjnym dniem w roku. Psycholodzy podkreślają, że nastrój i depresja nie działają według kalendarza. A co może nam pomóc w „blue” dni i jak je świętować? Najlepsze jest światło dzienne lub lampy antydepresyjne, ruch (nawet krótki spacer), rozmowa z kimś bliskim, realistyczne podejście do postanowień, a w razie potrzeby – kontakt ze specjalistą.

Bigos to tradycyjna polska potrawa, znana i ceniona od wieków. Jest przyrządzany głównie z kapusty (świeżej i kiszonej) oraz różnych rodzajów mięsa, często wieprzowiny, wołowiny, a czasem dziczyzny. Do bigosu dodaje się także grzyby, cebulę, przyprawy (np. liść laurowy, ziele angielskie, pieprz) oraz czasem owoce suszone lub wino, które wzbogacają smak. W dawnych czasach przygotowywano go nawet z dziczyzny lub różnych rodzajów mięsa, które zostały po polowaniach.

Bigos ma wiele regionalnych odmian, np. z dodatkiem wędzonki, śliwek, grzybów leśnych czy kapusty białej i kiszonej w różnych proporcjach. Jako danie jest bardzo charakterystyczny dla Polski i tej części Europy. Różne wersje dania z kapusty podobne do bigosu można spotkać i w innych krajach, ale są to różne wersje kapuśniaku, zupy, nalewki czy też bardziej zagęszczonego dania, ale wersja polskiego bigosu jako dania gotowanego przez kilka dni z różnych rodzajów kapusty, z charakterystycznymi dodatkami i mięsem jest typowy właśnie dla Polski. Dania zbliżone do bigosu są spotykane w innych krajach słowiańskich, ale im dalej od Polski tym ich związek, smak i sposób przyrządzania jest odleglejszy. 

DOWCIP
- Niepotrzebnie kręcisz nosem. Ten bigos jest całkiem dobry.
- Może i jest dobry, ale większość ludzi bierze do kina popcorn.

Pingwiny czyli wielkie ptaki zamieszkujące tereny, gdzie króluje zima, lód i mróz to nietypowy motyw świętowania w naszym regionie. No, ale świętujemy skoro Dzień Pingwinów to sprawdźmy co o nich da się dowiedzieć: 

Ciekawostki o pingwinach 

• Świetni pływacy – Pingwiny mogą osiągać prędkość w wodzie nawet 15–20 km/h, co pomaga im polować na ryby i unikać drapieżników. ????
• Różnorodność gatunków – Istnieje około 18 gatunków pingwinów, od malutkiego pingwinka małego (ok. 40 cm) do cesarskiego (ponad 1 metr wysokości).
• Zimoodporność – Pingwiny cesarskie mają grubą warstwę tłuszczu i gęste pióra, co chroni je przed ekstremalnym zimnem Antarktydy. ❄️
• Monogamia sezonowa – Wiele gatunków pingwinów tworzy pary na sezon lęgowy, a niektóre pozostają razem przez wiele lat. ????
• Rodzice na zmianę – U pingwinów ojciec często wysiaduje jajo, podczas gdy matka szuka jedzenia, co jest rzadkością w świecie zwierząt. ????
• „Ślizganie się na brzuchu” – Pingwiny poruszają się po lodzie, ślizgając się na brzuchu, co pozwala im szybciej przemieszczać się po śniegu. ⛸️
•  Komunikacja głosowa – Każdy pingwin ma unikalny głos, dzięki któremu partner lub młode mogą go rozpoznać wśród tysięcy osobników w kolonii. ????

DOWCIP:
Grupa pingwinów wybrała się na podbiegunową wycieczkę. Jeden z nich wyjmuje aparat fotograficzny i mówi: 
– Miałem dobry pomysł z tym, żeby kupić czarno-biały film. Przecież tu nie ma innych kolorów.????

To już bardziej podlaskie święto. Nie dość, że podlaskie uchodzi za białe zagłębie Polski czyli miejsce, gdzie produkuje się mleko i przetwory mleczne (a więc sery) to mamy tu też wiele lokalnych serów. Najbardziej znane to sery korycińskie, ale są też odmiany z Knyszyna, a na północy województwa odmiany serów litewskich. Od niedawna pojawiły się też ciekawe odmiany produkowane przez największe polskie mleczarnie, które swoje centra mają właśnie w naszym regionie: Wysokim Mazowieckim, Grajewie i Piątnicy. 

Ciekawostki o serze:
Ogromna różnorodność – Na świecie istnieje ponad 2000 gatunków sera, od miękkich jak brie po twarde jak parmezan. ????
Starożytne pochodzenie – Ser był znany już w starożytności, a pierwsze wzmianki pochodzą sprzed ok. 7 tys. lat.
Nie tylko krowi – Ser robi się też z mleka owczego, koziego, a nawet bawołów (np. mozzarella).
Pleśń jest przyjazna – W serach typu brie czy roquefort pleśń jest pożądana i nadaje charakterystyczny smak.
Najdroższy ser – Ser Pule z Serbii, robiony z mleka osła, jest jednym z najdroższych na świecie. ????
Ser a dojrzewanie – Niektóre sery dojrzewają miesiącami, a nawet latami, a im dłużej dojrzewają, tym intensywniejszy mają smak.
Sery topione – Historia serów topionych sięga XIX wieku i powstały, aby przedłużyć trwałość sera.
Ser z larwami to sardyński przysmak Casu Marzu, owczy ser z żywymi larwami muchy serowej (Piophila casei), które fermentują ser, nadając mu ekstremalnie intensywny, pikantny smak i kremową konsystencję, ale jest on nielegalny w UE z powodu ryzyka zdrowotnego, choć lokalnie jest symbolem tradycji.

DOWCIP
Jak się nazywa ser wyrzucony za burtę?
Odp.: Ser topiony