Marcowe wydarzenia w Muzeum Pamięci Sybiru w Białymstoku

Marzec w Muzeum Pamięci Sybiru w Białymstoku zapowiada się jako czas spotkań, refleksji nad historią oraz poznawania indywidualnych losów ludzi dotkniętych deportacjami na Wschód. Instytucja przygotowała dla zwiedzających kilka wydarzeń edukacyjnych i kulturalnych, które przybliżą zarówno dramatyczne doświadczenia Sybiraków, jak i współczesne spojrzenie na historię regionu.

Muzeum Pamięci Sybiru to nowoczesna placówka narracyjna poświęcona historii zesłań i deportacji. Opowiada o losach Polaków i przedstawicieli innych narodowości represjonowanych przez władze carskie i sowieckie. Ekspozycja stała prezentuje historię od czasów carskich zsyłek aż po deportacje z okresu II wojny światowej i lat powojennych.

Co istotne, muzeum znajduje się w historycznym miejscu – dawnym magazynie wojskowym przy ul. Węglowej, tuż obok bocznicy kolejowej dawnego dworca Poleskiego. To właśnie stąd w latach 1940–1941 oraz 1944 wywożono mieszkańców regionu w głąb Związku Sowieckiego.

Marcowy program nawiązuje m.in. do Międzynarodowego Dnia Kobiet. Z tej okazji muzeum przygotowało specjalne oprowadzanie po wystawie stałej zatytułowane „Kobiece losy w cieniu deportacji”.

Wydarzenie zaplanowano na 8 marca 2026 roku o godz. 10:45. Podczas zwiedzania przewodnik przybliży historie kobiet deportowanych z Białegostoku i okolic. Uczestnicy poznają dramatyczne relacje z życia na zesłaniu, a także historie kobiet różnych narodowości, które padły ofiarą represji sowieckich.

Jedną z bohaterek opowieści będzie Hanka Ordonówna, przedwojenna gwiazda estrady, która podczas wojny zaangażowała się w pomoc osieroconym dzieciom ewakuowanym z terenów ZSRR.

Kolejną propozycją muzeum jest spotkanie z cyklu „Eksponat miesiąca”, które odbędzie się 18 marca 2026 roku o godz. 11:00. W ramach tej inicjatywy co miesiąc prezentowane są wyjątkowe przedmioty związane z indywidualnymi historiami zesłańców.

Tym razem odwiedzający zobaczą szkatułkę oraz kartkę noworoczną z życzeniami należące do Czesławy Bułkowskiej z domu Urban. Kobieta po zakończeniu wojny została deportowana wraz z matką do Baszkirii. Prezentowane pamiątki stanowią świadectwo jej losów i trudnych doświadczeń życia na zesłaniu.

W wydarzeniu wezmą udział członkowie rodziny bohaterki, w tym jej wnuczka, którzy podzielą się wspomnieniami o historii swojej bliskiej. Wstęp na spotkanie jest wolny.

Ostatnim z wydarzeń marcowego programu będzie spotkanie autorskie z reporterem i podróżnikiem Miłoszem Szymańskim. Odbędzie się ono 26 marca 2026 roku o godz. 18:00.

Autor książki „Kto zgasił światło?” zaprezentuje historie mieszkańców Mołdawii deportowanych w głąb ZSRR. Podczas spotkania opowie o ich dramatycznych losach – od momentu aresztowań i wywózek aż po codzienność w odległych syberyjskich osadach. W swojej opowieści Szymański odwoła się do licznych podróży oraz rozmów z mieszkańcami regionu, pokazując, jak doświadczenia deportacji i sowieckich represji wpływają na kolejne pokolenia.

Spotkanie będzie także okazją do poznania współczesnej Mołdawii – kraju, w którym pamięć o wydarzeniach XX wieku wciąż odgrywa ważną rolę w życiu społecznym.

Muzeum Pamięci Sybiru należy do najważniejszych instytucji dokumentujących historię deportacji na Wschód. Jego stała ekspozycja zajmuje około dwóch tysięcy metrów kwadratowych i wykorzystuje nowoczesne środki przekazu – multimedia, nagrania świadków historii oraz autentyczne pamiątki.

Placówka prowadzi także działalność edukacyjną, organizując spotkania autorskie, projekty badawcze i wydarzenia popularyzujące wiedzę o losach zesłańców. Dzięki temu muzeum nie tylko upamiętnia ofiary represji, lecz także pomaga zrozumieć wpływ historii na współczesną tożsamość społeczną.

Radosław Dąbrowski