Badaczka z UwB dostała grant na nowojorskie badania nad ekokrytyką

Świetne wiadomości napłynęły do rektoratu Uniwersytetu w Białymstoku z Narodowego Centrum Nauki. Dr Małgorzata Jarmołowicz-Dziekońska, literaturoznawczyni pracująca na Wydziale Filologicznym największej podlaskiej uczelni, została oficjalną laureatką prestiżowego konkursu MINIATURA 10. Białostocka filolożka otrzymała blisko 28 tysięcy złotych dofinansowania na realizację swojego autorskiego, nowatorskiego projektu zatytułowanego „Sprawiedliwość środowiskowa i trauma sensoryczna w literaturze japońsko-amerykańskiej”. To olbrzymie wyróżnienie – badaczka z UwB znalazła się w elitarnym gronie 72 naukowców z całego kraju, którzy otrzymają środki na wyjazdy badawcze, kwerendy oraz staże.

Głównym, bezpośrednim celem przyznanego grantu jest sfinansowanie i zrealizowanie we wrześniu bieżącego roku dwutygodniowej, niezwykle intensywnej kwerendy bibliotecznej w Nowym Jorku na słynnym Columbia University. To właśnie tam dr Małgorzata Jarmołowicz-Dziekońska zamierza zbudować solidną bazę badawczą. Obejmie ona literaturę ekokrytyczną, zagadnienie traumy sensorycznej w kontekście środowiskowym oraz unikalne utwory literatury japońsko-amerykańskiej. Zebrane w Stanach Zjednoczonych materiały staną się w dalszej kolejności fundamentem do zaawansowanych analiz literaturoznawczych prowadzonych już w stolicy Podlasia.

Projekt białostockiej naukowczyni dotyka niezwykle aktualnych wyzwań współczesnego świata. Ekokrytyka materialna to bezpośrednia odpowiedź na antropocentryczne, niszczycielskie działania człowieka w obliczu pogarszającego się stanu Ziemi. Kluczowym elementem tych badań jest tzw. trauma sensoryczna. Chodzi o nieproporcjonalne obciążenie niepożądanymi bodźcami zmysłowymi, które wynikają z toksycznych zanieczyszczeń, a których doświadczają przede wszystkim społeczności marginalizowane. Niewidzialne gołym okiem toksyny posiadają specyficzną „narracyjną sprawczość” – potrafią fizycznie przekształcać ludzkie zmysły, zamieniając ciało w materialny zapis ekologicznej opresji. W badaniach dr Jarmołowicz-Dziekońskiej kluczowe będą koncepcje „transkorporalności” Stacy Alaimo oraz „powolnej przemocy” Roba Nixona.

Dlaczego akurat literatura japońsko-amerykańska? Jak wyjaśnia pracująca na co dzień w Katedrze Literatur Anglojęzycznych UwB filolożka, proza ta stanowi genialny fundament do eksploracji naukowej. W unikalny sposób łączy bowiem kwestie czysto ekologiczne z bolesnymi problemami dyskryminacji rasowej diaspory japońskiej w USA. Literatura ta redefiniuje pojęcie sprawiedliwości środowiskowej. Badacze odchodzą w niej od klasycznej ochrony dzikiej przyrody na rzecz rekultywacji przestrzeni zdegradowanych – tak zwanych „toksycznych” i „rasowych” krajobrazów, a także analizy wpływu na człowieka produktów natury skażonych chemią czy modyfikacjami genetycznymi. Sukces białostockiej literaturoznawczyni to kolejny dowód na to, że humanistyka na UwB stoi na światowym poziomie.

PS