Dziedziczenie środków z ZUS i OFE. Kiedy rodzina może liczyć na wypłatę?

Nie wszyscy wiedzą, że środki zgromadzone na subkoncie w ZUS mogą zostać podzielone lub przekazane innym osobom w określonych sytuacjach życiowych - takich jak rozwód, ustanie wspólności majątkowej czy śmierć ubezpieczonego. Choć często mówi się o dziedziczeniu emerytury, w praktyce obowiązują konkretne ograniczenia i wyjątki.

W przypadku rozwodu, unieważnienia małżeństwa albo zakończenia wspólności majątkowej możliwy jest podział środków zapisanych na subkoncie.

Nie oznacza to jednak wypłaty pieniędzy do ręki. Część środków należna byłemu współmałżonkowi nie jest wypłacana w gotówce, lecz zostaje przeniesiona na jego subkonto w ZUS oraz rachunek w OFE.

Oznacza to, że środki nadal pozostają w systemie emerytalnym, ale są przypisane drugiej osobie.

Po śmierci osoby posiadającej subkonto zgromadzone środki mogą trafić do osób wskazanych wcześniej jako uposażone. Jeśli takich osób nie ma, pieniądze wchodzą do masy spadkowej i podlegają podziałowi między spadkobierców.

W sytuacji, gdy zmarły pozostawał w małżeństwie i obowiązywała wspólność majątkowa, połowa środków zgromadzonych w czasie jej trwania trafia automatycznie na subkonto współmałżonka oraz jego rachunek w OFE. Pozostała część jest przekazywana osobom wskazanym lub spadkobiercom.

Jeżeli natomiast nie było małżeństwa albo wspólność majątkowa nie obowiązywała - całość środków trafia do uposażonych lub spadkobierców.

Istnieje ważne ograniczenie: środki z subkonta nie są wypłacane, jeśli zmarły ukończył 65 lat i miał już przyznaną tzw. emeryturę docelową.

W takim przypadku możliwa jest jedynie tzw. wypłata gwarantowana - jednorazowe świadczenie, ale tylko wtedy, gdy od momentu pobrania pierwszej emerytury docelowej minęły mniej niż trzy lata. Po upływie tego okresu prawo do wypłaty wygasa.

Nie będzie również żadnych środków do podziału, jeśli zmarły nie miał subkonta w ZUS ani nie przystąpił do OFE.

Subkonto w ZUS nie dotyczy wszystkich. Co do zasady nie posiadają go osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 roku, ponieważ nie mogły należeć do OFE, osoby urodzone po 1968 roku miały obowiązkowe członkostwo w OFE, roczniki 1949 - 1968 mogły przystąpić dobrowolnie, od 2014 roku podpisanie umowy z OFE nie jest już obowiązkowe.

Osoby rozpoczynające pracę mają cztery miesiące na decyzję. Jeśli nie wybiorą OFE, cała składka emerytalna trafia na subkonto w ZUS.

To, gdzie należy złożyć wniosek o wypłatę, zależy od tego, czy zmarły był członkiem OFE.

Jeżeli miał zarówno subkonto w ZUS, jak i rachunek w OFE, wniosek składa się w OFE. Fundusz przeprowadza podział i informuje ZUS o osobach uprawnionych.

ZUS dokonuje podziału środków na subkoncie w ciągu trzech miesięcy od otrzymania informacji.

Jeśli natomiast zmarły miał wyłącznie subkonto w ZUS, wniosek należy złożyć bezpośrednio do Zakładu (formularz USS). Dotyczy to m.in. sytuacji, gdy środki z OFE zostały wcześniej przeniesione na subkonto w ramach tzw. suwaka bezpieczeństwa.

Eksperci przypominają, że każdy może za życia wskazać osoby uprawnione do środków na subkoncie lub w OFE, a także zmieniać ich udziały procentowe.

W przypadku OFE zmiany zgłasza się do funduszu, natomiast przy samym subkoncie w ZUS - bezpośrednio w Zakładzie.

Warto także dbać o aktualność danych kontaktowych osób uposażonych, aby procedura wypłaty nie była utrudniona.

Przydatna jest również wiedza o tym, do którego OFE należał zmarły. ZUS udziela informacji o członkostwie w funduszu dopiero po przedstawieniu dokumentów spadkowych, dlatego wcześniejsza wiedza może znacznie przyspieszyć formalności.

(PW)