Światowy Dzień Zakładki do Książki — mały przedmiot, wielka historia

Czytelnik, który choć raz zgubił stronę, wie, jak bardzo potrafi irytować konieczność odnalezienia miejsca przerwanej lektury. To właśnie dla takich momentów wymyślono zakładki do książek — drobne, niepozorne narzędzia o ogromnej praktycznej wartości. Choć często traktowane jak drobiazg, towarzyszą książkom od niemal dwóch tysięcy lat i mają swoją własną, międzynarodową celebrację.

Światowy Dzień Zakładki do Książki, znany również pod angielskim skrótem WOBODA (World Bookmark Day), przypada co roku 25 lutego. To stosunkowo nowe święto — jego pierwsze obchody miały miejsce dopiero w 2017 roku i zostały zapoczątkowane przez społeczność miłośników zakładek z całego świata, funkcjonującą pod nazwą International Friends of Bookmarks (IFOB). 

Data końca lutego nie jest przypadkowa. Wybrano ją celowo — w wielu krajach jest to okres, kiedy dni są krótkie i chłodne, co sprzyja długim chwilom spędzanym z książką w ręku. Dodatkowo dzień ten nie koliduje z innymi ważnymi rocznicami czy świętami, dzięki czemu łatwiej jest wyróżnić zakładki — te „wierne towarzyszki czytelnika” — w kalendarzu literackich wydarzeń. 

Choć mogłoby się wydawać, że zakładki to nowoczesny wynalazek, archeologia i badania ekspertów historycznych pokazują coś zupełnie innego. Pierwsze ślady używania zakładek sięgają I wieku naszej ery, kiedy książki w formie kodeksów zaczęły się pojawiać zamiast zwojów papirusowych. 

Najstarsza znana fizyczna zakładka pochodzi z VI wieku n.e. i została odkryta w Egipcie przy ruinach klasztoru Apa Jeremiah w Sakkarze. Była to ozdobna skórzana zakładka przytwierdzona do kodeksu — świadectwo tego, że już w dawnej historii czytelnicy chcieli w łatwy sposób odnaleźć swoją stronę. 

Z czasem zakładki ewoluowały — w średniowieczu pojawiały się przywołania w opisach manuskryptów, a w XIX wieku w Anglii zaczęto produkować pierwsze kolekcjonerskie zakładki z jedwabiu czy ozdobnych materiałów. 

Dziś Światowy Dzień Zakładki to nie tylko symboliczna data — to okazja do działania. Miłośnicy zakładek z wielu krajów organizują konkursy projektów, wymieniają się swoimi zbiorami, a bibliotekarze przygotowują wystawy i warsztaty. Jedną z popularniejszych inicjatyw jest loteria zakładek — każdy uczestnik może wysłać swoje egzemplarze, a w dniu święta losuje się zwycięzcę, który otrzymuje wszystkie zgromadzone zakładki. 

W ubiegłych latach takie przedsięwzięcia przyciągały setki uczestników z całego świata, także z Polski, gdzie kolekcjonerzy i artyści dodawali własne kreatywne projekty do międzynarodowej „galerii zakładek”. 

Zakładki towarzyszą książkom w różnych formach i stylach — od zwykłych kartoników po bogato zdobione, metalowe lub tkane wzory. Mogą być wykonane z papieru, skóry, tkaniny, drewna, metalu czy nawet wykorzystywać drobne kamienie szlachetne. 

W historii czytelnictwa zakładki pełniły różne funkcje — czasem służyły jako narzędzia promocyjne wydawców, innym razem były pamiątkami religijnymi lub artystycznymi. Co więcej, wiele osób traktuje je dziś jak przedmioty kolekcjonerskie — nie tylko do zaznaczania miejsca w lekturze, ale jako świadectwo historii książek i kultury czytania jako takiej. 

Światowy Dzień Zakładki do Książki to nie tylko szansa, by przypomnieć sobie o praktycznym dodatku dla każdego czytelnika. To też świetna okazja, aby docenić bogactwo historii, kulturę kolekcjonowania i kreatywność, która może kryć się w tak małym przedmiocie. Bo każdy, kto choć raz zatrzymał się w połowie strony, wie, że zakładka to coś więcej niż kawałek papieru — to przyjaciel każdej książki. 

DOWCIP: 

Rozmawiają dwie zakładki:
– I jak w nowej książce? – pyta pierwsza.
– Ciężko... – wzdycha druga. – Ale trzymam stronę!

RD