Nowe badania UMB: metabolity mogą pomóc w szybszym wykrywaniu raka endometrium

W Centrum Badań Klinicznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku rusza projekt, który może w przyszłości zmienić podejście do diagnostyki jednego z najczęściej występujących nowotworów kobiecych. Mgr Julia Zelkowska, doktorantka UMB, otrzymała finansowanie Narodowego Centrum Nauki w ramach konkursu PRELUDIUM 24. Na realizację badań przyznano blisko 210 tys. zł, a opiekę naukową nad projektem sprawuje prof. Michał Ciborowski.

Rak endometrium, rozwijający się w błonie śluzowej macicy, stanowi dziś największe zagrożenie nowotworowe dla żeńskiego układu rozrodczego w krajach wysoko rozwiniętych. Statystyki wskazują na systematyczny wzrost zachorowań, a lekarze podkreślają, że kluczowe znaczenie ma możliwie wczesne rozpoznanie choroby.

Choć w początkowych stadiach leczenie operacyjne często przynosi dobre efekty, problemem pozostaje diagnostyka. Stosowane obecnie metody, takie jak ultrasonografia czy biopsja, nie zawsze pozwalają na jednoznaczną ocenę, a część z nich jest dla pacjentek uciążliwa i inwazyjna.

Projekt ECLECTIC ma odpowiedzieć na te wyzwania poprzez połączenie różnych typów danych medycznych w jedną, kompleksową analizę. Badacze planują zestawić informacje dotyczące przebiegu klinicznego choroby z wynikami badań tkanek, zmianami genetycznymi oraz analizą metabolomiczną.

Metabolomika zajmuje się badaniem drobnych cząsteczek obecnych w organizmie, które mogą ujawniać charakterystyczne zmiany zachodzące w przebiegu nowotworu. Naukowcy liczą, że uda się wyodrębnić specyficzne wzorce metaboliczne, które będą wskazywać na procesy takie jak zaburzenia hormonalne, przewlekły stan zapalny czy zmiany w funkcjonowaniu układu odpornościowego.

Pomysł opiera się na wcześniejszych obserwacjach, które wykazały różnice w składzie metabolitów w osoczu pacjentek z rakiem endometrium w porównaniu do osób zdrowych. Szczególnie widoczne były zmiany w przemianach tłuszczów i węglowodanów oraz obecność związków związanych ze stresem metabolicznym.

Badania realizowane na UMB mogą w przyszłości przyczynić się do opracowania mniej obciążających metod wykrywania choroby oraz lepszego dopasowania terapii do indywidualnych cech pacjentek.

(PW)