Państwo opłaci składki opiekuna - zasady ubezpieczeń przy świadczeniu wspierającym

Od początku 2024 roku opiekunowie osób korzystających ze świadczenia wspierającego zyskali nowe zabezpieczenie w systemie ubezpieczeń społecznych. Obowiązujące przepisy pozwalają im zgłosić się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w celu objęcia ubezpieczeniem emerytalnym, rentowym oraz zdrowotnym, przy czym całość składek finansowana jest z budżetu państwa.

Rozwiązanie to skierowane jest do osób, które zrezygnowały z aktywności zawodowej, by zapewnić codzienne wsparcie bliskiemu wymagającemu opieki. Warunkiem skorzystania z tej możliwości jest niepodejmowanie pracy zarobkowej oraz brak innego tytułu do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych, w tym także w systemie rolniczym.

Prawo do zgłoszenia do ubezpieczeń przysługuje opiekunowi, który na stałe mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z osobą pobierającą świadczenie wspierające. Istotne jest również, aby nie miał on przyznanej emerytury ani renty oraz nie był już objęty obowiązkowymi ubezpieczeniami z innego tytułu. Niezbędne jest także złożenie odpowiedniego wniosku do ZUS.

Przepisy przewidują, że ubezpieczeniem może zostać objęta tylko jedna osoba sprawująca opiekę nad danym beneficjentem świadczenia wspierającego. Nawet jeśli opiekun zajmuje się kilkoma osobami pobierającymi to świadczenie, prawo do opłacanych składek przysługuje wyłącznie w odniesieniu do jednej z nich.

Zgłoszenia dokonuje się na formularzu USW-1, który dostępny jest wyłącznie w formie elektronicznej. Okres podlegania ubezpieczeniom rozpoczyna się od dnia wskazanego we wniosku jako początek opieki, jednak nie wcześniej niż w dniu jego złożenia oraz nie wcześniej niż od momentu przyznania świadczenia wspierającego osobie wymagającej opieki. Zakończenie ubezpieczenia następuje z dniem wskazanym jako koniec sprawowania opieki, nie później jednak niż z chwilą ustania prawa do świadczenia.

Podstawą naliczania składek jest kwota odpowiadająca wysokości świadczenia wspierającego wypłacanego osobie objętej opieką. Składki emerytalne, rentowe oraz zdrowotne są w całości pokrywane ze środków publicznych, dzięki czemu opiekun nie ponosi żadnych kosztów z tego tytułu.

Jeżeli w trakcie trwania opieki zmienią się okoliczności uprawniające do ubezpieczenia, na przykład opiekun zakończy jej sprawowanie, ma on obowiązek poinformować o tym ZUS. Służy do tego elektroniczny formularz USW-4.

Co istotne, osoba objęta ubezpieczeniem zdrowotnym jako opiekun może zgłosić do tego ubezpieczenia także członków swojej rodziny. Odbywa się to wyłącznie online, za pomocą formularza USW-5. ZUS dokona takiego zgłoszenia pod warunkiem, że dany członek rodziny nie ma innego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego i nie został już zgłoszony przez inną osobę.

Nowe regulacje mają zapewnić opiekunom większe poczucie bezpieczeństwa i ciągłość ubezpieczeniową w czasie, gdy ich aktywność zawodowa ustępuje miejsca opiece nad bliskimi wymagającymi wsparcia.

(PW)