Widok z Krynicy Nikifora Krynickiego Zabytkiem Miesiąca w Muzeum Podlaskim

Muzeum Podlaskie w Białymstoku rozpoczęło nowy rok prezentacją wyjątkowego dzieła. Zabytkiem Miesiąca w styczniu 2026 roku został obraz "Widok z Krynicy" autorstwa Nikifora Krynickiego - jednego z najbardziej rozpoznawalnych i zarazem najbardziej tajemniczych twórców polskiej sztuki naiwnej. Niewielkie płótno można oglądać w siedzibie muzeum w białostockim ratuszu.

Prezentowany obraz należy do charakterystycznych pejzaży miejskich artysty, w których wielokrotnie powracał do motywu Krynicy-Zdroju. To właśnie z tym uzdrowiskowym miastem Nikifor był związany przez całe życie, aż do swojej śmierci w 1968 roku. Krynica była dla niego nie tylko miejscem zamieszkania, lecz także nieustannym źródłem inspiracji i przestrzenią, którą na nowo interpretował w setkach, a nawet tysiącach wariantów.

Nikifor Krynicki urodził się w 1895 roku w Krynicy-Zdroju. Od dzieciństwa zmagał się z poważnymi zaburzeniami słuchu i mowy. Nie pobierał formalnej edukacji, nie nauczył się czytać ani pisać, a jego sposobem komunikowania się ze światem stało się malarstwo. Posługiwał się imieniem Nikifor, którego pochodzenie do dziś pozostaje niejasne. Dopiero w 1963 roku urzędowo nadano mu nazwisko Krynicki, a wiele lat po jego śmierci sąd w Muszynie ustalił, że jego prawdziwe imię i nazwisko brzmiało Epifaniusz Drowniak.

Dorobek artysty jest imponujący i szacowany na kilkadziesiąt tysięcy prac. Najczęściej tworzył akwarele, malując na wszystkim, co miał pod ręką - kartkach papieru, zeszytach, opakowaniach czy fragmentach tektury. Choć jego najwcześniejsze dzieła pochodzą z lat 20. XX wieku, a już dekadę później został dostrzeżony jako twórca oryginalny przez środowisko Komitetu Paryskiego, na prawdziwe uznanie musiał czekać długie lata. Jego pozycja artystyczna zaczęła wyraźnie rosnąć dopiero w latach 50. i 60.

Postać Nikifora powróciła do szerokiej świadomości publicznej także w XXI wieku, m.in. za sprawą filmu "Mój Nikifor". Kreacja Krystyny Feldman, nagrodzona i szeroko komentowana, przyczyniła się do ponownego odkrycia artysty i jego twórczości przez kolejne pokolenia odbiorców.

"Widok z Krynicy" prezentowany w Muzeum Podlaskim jest kameralnym, ale niezwykle sugestywnym przykładem stylu Nikifora. Prosta forma, charakterystyczna perspektywa i subiektywne postrzeganie przestrzeni sprawiają, że obraz staje się nie tylko zapisem konkretnego miejsca, lecz także osobistą mapą świata artysty. To właśnie ta autentyczność i konsekwencja sprawiły, że Nikifor Krynicki zajmuje dziś trwałe miejsce w historii polskiej sztuki.

Styczniowa prezentacja Zabytku Miesiąca to okazja, by z bliska przyjrzeć się twórczości artysty, którego droga do uznania była długa i pełna przeciwności, a którego dzieła do dziś poruszają prostotą i siłą wyrazu.

(PW)