Mija 77 lat od pierwszej wywózki na Sybir

W piątek, 10 lutego, przypada 77. rocznica pierwszej wywózki obywateli Rzeczypospolitej na Sybir. Prezydent Białegostoku zaprasza mieszkańców miasta do udziału w uroczystościach poświęconych temu wydarzeniu.

– Wspólnie uczcijmy pamięć zesłanych oraz złóżmy hołd zmarłym i tym, którzy przetrwali – apeluje do mieszkańców Białegostoku prezydent Tadeusz Truskolaski.

Rocznicę pierwszej z czterech masowych wywózek na Syberię Białystok uczci przed Pomnikiem-Grobem Nieznanego Sybiraka przy ulicy Piastowskiej. Początek obchodów – o godzinie 10.00. W uroczystości udział wezmą władze miasta i województwa, służby mundurowe, historycy i – przede wszystkim – Sybiracy.

Jak zwykle na tę uroczystość przybędą przedstawiciele Związku Sybiraków i Wspólnoty Wnuków Sybiraków. Złożą pod pomnikami kwiaty, zapalą znicze. Miasto liczy na obecność mieszkańców i młodzieży z białostockich szkół.

W ten sposób w Białymstoku zostanie uczczona pamięć tych, którzy padli ofiarą bezwzględnej polityki władz sowieckich. Tragedii tej pierwszej deportacji i kolejnych – w kwietniu i czerwcu 1940 roku oraz ostatniej, która miała miejsce w maju 1941 roku. Historycy szacują, że w sumie na Syberię wywieziono od trzystu tysięcy do ponad miliona osób, ale pierwsza z wywózek była najtragiczniejsza, objęła ok. 140 tysięcy ludzi. W nocy z 9 na 10 lutego 1940 roku zostali wywiezieni przede wszystkim osadnicy wojskowi, leśnicy, mieszkańcy małych miasteczek, chłopi i urzędnicy. Wielu nie przetrwało podróży, wielu nie wróciło z zesłania.

Wywózka 10 II 1940 objęła głównie ludność miejscową. Polacy stanowili w tym kontyngencie 70% wszystkich wywożonych, pozostałe 30% ludność białoruska i ukraińska. Wywożono przede wszystkim osadników wojskowych, średnich i niższych urzędników państwowych, służbę leśną oraz pracowników PKP. Zabierano całe rodziny bez wyjątku.

Zgodnie ze ściśle tajnymi materiałami radzieckimi deportowano ok. 140 000 osób. Zesłańców rozlokowano w Komi ASRR, w północnych obwodach RFSRR: archangielskim, czelabińskim, czkałowskim, gorkowskim, irkuckim, iwanowskim, jarosławskim, kirowskim, mołotowskim, nowosybirskim, omskim, swierdłowskim i wołogodzkim, w Jakuckiej i Baszkirskiej ASRR oraz Kraju Krasnojarskim i Ałtajskim. Wysiedlony kontyngent określono mianem „spiecpieriesieliency-osadniki”.

Bardzo złe warunki atmosferyczne, praca ponad siły przy wyrębie lasów, oraz osady o charakterze prawie że łagrowym i takiej dyscyplinie pracy, do których trafiła deportowana ludność, sprawiły, że śmiertelność tego kontyngentu była najwyższa, i wyniosła w już pierwszych miesiącach zesłania około 3-4%.

(Źródło: bialystok.pl/ oprac. ASM/ Foto: MPS)