Droga do ucieczki czy humanitarne zaplecze Europy? Potrzeba strategicznego planu bezpieczeństwa dla Podlasia!

Jak pisaliśmy polski rząd wyznaczył dla województwa podlaskiego jako kanał ewakuacyjny dla mieszkańców Krajów Bałtyckich. Dodatkowo politycy Koalicji Obywatelskiej i Polskiego Stronnictwa Ludowego szykują plan ewakuacji dla całej ludności cywilnej regionu. Znacznie lepszym rozwiązaniem byłoby przygotowanie „Pakietu Odporności Podlasia”. Oto jego założenia i problemy wymagające rozwiązania.

Geograficzne położenie województwa podlaskiego na styku Polski, Litwy i państw bałtyckich sprawia, że w obliczu ewentualnego kryzysu międzynarodowego nasz region stanie się kluczowym węzłem logistycznym i ochronnym dla całej Europy Północno-Wschodniej. W przypadku masowej ewakuacji ponad 6 milionów mieszkańców Litwy, Łotwy i Estonii, Podlasie musi sprostać wyzwaniom przyjęcia, obsługi i transportu setek tysięcy potrzebujących. Aby nie doprowadzić do paraliżu lokalnych usług publicznych należy opracować wielomodułowy „Pakiet Odporności Podlasia” – nowatorski plan rozwoju infrastruktury podwójnego zastosowania, który na co dzień posłuży mieszkańcom, a w czasie zagrożenia zagwarantuje bezpieczeństwo całemu regionowi.

Sercem nowej strategii jest dokładny audyt regionalnej sieci transportowej, mediów oraz placówek publicznych. Podstawowe pytanie nie dotyczy samego faktu posiadania dróg czy szpitali, lecz ich rzeczywistej dodatkowej przepustowości w warunkach drastycznego obciążenia. Odpowiedzią na wyzwania logistyczne ma być koncepcja „dróg podwójnej użyteczności cywilnej”. Modernizacja kluczowych tras, mostów i bocznic kolejowych zapewni sprawne poruszanie się mieszkańców na co dzień, a w momencie kryzysu zapobiegnie paraliżowi komunikacyjnemu i umożliwi dwukierunkowy ruch ewakuacyjny oraz transport pomocy humanitarnej.

Zamiast budowy odizolowanych, wielkich obozów dla ewakuowanych, program powinien postawić na elastyczny, rozproszony system punktów recepcyjnych i krótkiego pobytu w każdym powiecie. Białystok obejmie w nim rolę głównego centrum koordynacyjnego, natomiast zadanie opieki nad przybyłymi zostanie sprawiedliwie rozłożone na całe województwo. Precyzyjny audyt obejmie dostępną bazę noclegową – od hoteli, akademików i internatów, po hale sportowe, obiekty agroturystyczne czy adaptowane pustostany. Każde miejsce zostanie zweryfikowane pod kątem dostępu do wody, ogrzewania, zaplecza sanitarnego i łączności.

Przeciążenie lokalnych systemów wymaga stworzenia regionalnej sieci magazynów odporności, wyposażonych w żywność długoterminową, środki higieniczne, łóżka polowe i generatory. Zabezpieczone zostaną ujęcia wody i dostawy prądu dla infrastruktury krytycznej, w tym szpitali i wodociągów, dzięki mobilnym zbiornikom i przemysłowym magazynom energii. Przygotowywany „Podlaski system medycznego przyjęcia ludności” ma zagwarantować płynność działania szpitali, przychodni oraz transportu sanitarnego, gwarantując jednocześnie nieprzerwaną i wysoki poziom opieki zdrowotnej dla dotychczasowych mieszkańców regionu.

Program uwzględnia wyzwania cyfrowe oraz społeczne. Powstanie jednolicie zarządzany, regionalny system monitorowania zasobów w czasie rzeczywistym, wskazujący m.in. wolne łóżka szpitalne, przejezdność dróg czy dostępność agregatów. Zostanie wdrożona wielojęzyczna komunikacja (w języku litewskim, łotewskim, estońskim i angielskim) oraz satelitarne, odporne na zakłócenia systemy łączności dla służb. Osobny filar stanowi edukacja i wsparcie psychologiczne – przygotowano model czasowego włączania ewakuowanych dzieci do podlaskich szkół, umożliwiający im bezpieczną naukę i stały kontakt z rodzicami.

Sukces inicjatywy opiera się na ścisłej współpracy administracji publicznej z przedsiębiorcami oraz organizacjami pozarządowymi. Samorządy podpiszą wstępne umowy ramowe z lokalnymi firmami cateringowymi, transportowymi, budowlanymi i medycznymi, co pozwoli na natychmiastowe uruchomienie zasobów w razie potrzeby. Zamiast manewrów wojskowych, raz w roku organizowane będą wielkoskalowe, cywilne ćwiczenia symulujące nagły napływ ludności. Sprawdzą one w praktyce czas reakcji służb, wydajność kuchni polowych, sprawność rejestracji oraz koordynację działań pomiędzy poszczególnymi gminami i powiatami.

Przełomowym elementem projektu jest zmiana narracji na szczeblu krajowym i unijnym. Podlasie przestanie występować wyłącznie jako region przygraniczny wnioskujący o zapomogi, a stanie się oficjalnym „European Resilience Region” – strategicznym inwestorem w europejskie bezpieczeństwo. Montaż finansowy oprze się na środkach z polityki spójności, programów ochrony ludności oraz funduszy transportowych i energetycznych UE. Co istotne, stworzona infrastruktura podniesie jakość życia mieszkańców i sprawdzi się podczas codziennych wyzwań, powodzi, katastrof budowlanych czy awarii sieci energetycznych. 

Co sądzicie o koncepcji przekształcenia Podlasia w europejskie zaplecze odpornościowe? Czy Waszym zdaniem infrastruktura podwójnego zastosowania to właściwy kierunek rozwoju dla naszego regionu? Czekamy na Wasze opinie i komentarze!

Joanna Sarosiek