Niech nam żyje kryptologia!

Kryptologia to dziedzina nauki zajmująca się szyfrowaniem informacji i ich dszyfrowywaniem. Każdego roku 25 stycznia obchodzimy Dzień Kryptologii – wyjątkowe święto poświęcone nauce, która zmieniła bieg historii i dziś decyduje o bezpieczeństwie milionów ludzi na całym świecie. To dzień, w którym nie tylko wspominamy pionierskie osiągnięcia polskich naukowców, lecz także przypominamy, jak bardzo kryptografia i kryptoanaliza wpływają na współczesne życie każdego z nas.

Od kiedy to święto?

Dzień Kryptologii został ustanowiony w 2007 roku przez Wydział Matematyki i Informatyki  Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu – dokładnie w 75. rocznicę złamania szyfru niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma. To gest pamięci i uznania dla trzech wybitnych  polskich kryptologów: Mariana Rejewskiego, Jerzego Różyckiego i Henryka Zygalskiego. Ich praca nad złamaniem jednego z najbardziej skomplikowanych szyfrów XX wieku była przełomem w historii wojskowości i wywiadu. Choć początkowe sukcesy datowane są już na początek lat 30. XX wieku – to właśnie 14 grudnia 1932 roku Rejewski znalazł matematyczny sposób na dekodowanie Enigmy – co później doprowadziło do systematycznego odczytywania niemieckich depesz wojskowych.

Polscy kryptolodzy pracowali wówczas w Biurze Szyfrów Sztabu Głównego Wojska Polskiego, analizując „zagmatwane” szyfrowanie maszyny. Ich osiągnięcia były tak zaawansowane, że kiedy latem 1939 roku przekazali swoją pracę francuskim i brytyjskim sojusznikom, alianci mogli kontynuować deszyfrację już w czasie II wojny światowej, co miało ogromny wpływ na wynik konfliktu. Maszyna Enigma, od której rozpoczęła się nowoczesna kryptologia, wyglądała jak przenośna maszyna do pisania, ale pod jej mechaniczną obudową krył się skomplikowany system elektryczno-mechaniczny, który generował niemal nieprzewidywalne szyfry. Jej twórcą był niemiecki inżynier Artur Scherbius, a Enigma była używana nie tylko w wojsku, lecz także w administracji państwowej wielu państw. Próby złamania jej kodów podejmowały wcześniej rozmaite zespoły – lingwiści, matematycy, miłośnicy łamigłówek – jednak to właśnie polska matematyka doprowadziła do przełomu. Dzięki opracowanym metodom możliwe było odczytywanie nawet 75% przechwyconych niemieckich depesz pod koniec lat 30. XX wieku. To sukces, który wielu historyków wiąże ze skróceniem wojny o kilka lat i uratowaniem dziesiątek tysięcy istnień ludzkich – choć dokładna liczba ofiar i wpływ działań kryptologów są wciąż przedmiotem badań.

Po co nam kryptologia?

Kryptologia nie zatrzymała się w czasach wojny. Współczesna kryptografia jest fundamentem
bezpieczeństwa cyfrowego. To dzięki niej:

- bankowość elektroniczna jest chroniona przed kradzieżą danych;

- zakupy online są bezpieczne;

- prywatne wiadomości pozostają prywatne;

- haseł komputerowych i danych biometrycznych nie da się odczytać bez właściwego
klucza.

Kryptografia stoi dziś na pierwszej linii obrony przed cyberprzestępczością, ochroną
prywatności i bezpieczeństwem narodowym. Inwestycje w tę dziedzinę to inwestycje w
przyszłość – zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym.

DOWCIP:
Dlaczego nikt nie rozumie żartów kryptologa?
Bo są zaszyfrowane.

RD